“Wat doe je eigenlijk?” Het is een eenvoudige vraag die je weleens krijgt op een netwerkevenement of op de verjaardag van je tante. Heb jij dan je antwoord klaar, of volgt er een uitleg van vijf minuten waarin je luisteraar onderweg de draad kwijtraakt?

In je teksten kan precies hetzelfde gebeuren. Als maatschappelijk of cultureel ondernemer doe je vaak mooi werk: je raakt mensen, brengt ze samen of zorgt voor verandering. Waar begin je dan als je daarover wilt vertellen? 

Kiezen wordt lastig als je zelf midden in je verhaal zit. Je kent alle projecten, achtergronden, keuzes en doelen, waardoor je soms niet meer ziet wat je lezer als eerste nodig heeft.

Wat helpt, is eerst bepalen wat je lezer moet begrijpen om jouw verhaal te kunnen volgen.

 

Zoveel te vertellen, maar wat ga je delen?

Als ondernemer in de maatschappelijke of culturele sector heb je vaak veel te vertellen. Dat is ook niet gek, want je werk bestaat meestal uit verschillende lagen. Er zijn een paar redenen waarom het lastig wordt om helder te blijven.

1. Je wilt recht doen aan alles wat je doet
Heb je bijvoorbeeld een cultureel centrum, dan organiseer je misschien voorstellingen, workshops en ontmoetingen. Een opleidingscentrum geeft trainingen, begeleidt mensen en werkt aan bewustwording rond bepaalde thema’s. Alles hoort bij elkaar en vult elkaar aan, en daardoor voelt kiezen bijna verkeerd. 

Het project in het buurthuis is belangrijk, en het naaiatelier voor mensen met een migratieachtergrond net zo goed. Je wilt niets tekortdoen.

Dat zie je vaak terug in teksten. Elk project, elke doelgroep en elke activiteit krijgt evenveel aandacht, waardoor je lezer zelf moet uitzoeken wat de kern is en onderweg de rode draad kwijtraakt. 

Die rode draad zit vaak in iets wat al je projecten gemeen hebben, zoals mensen samenbrengen, talent zichtbaar maken of zorgen dat meer mensen mee kunnen doen. Heb je die kern helder, dan kun je de rest van je verhaal daaromheen bouwen.

2. Voor jou is veel vanzelfsprekend
Jij weet precies wat een participatieproject inhoudt of waarom jouw theaterproject sociale impact heeft, want het is je dagelijks werk. Je lezer staat veel verder van jouw verhaal af en heeft soms eerst uitleg nodig voordat die ziet wat jouw werk bijzonder maakt. 

Woorden die voor jou logisch voelen, zoals participatie, inclusie of talentontwikkeling, kunnen voor een ander vaag blijven. In mijn blog over je missie helder verwoorden lees je hoe je zulke woorden concreet maakt. Vraag jezelf in elk geval steeds af of je lezer weet wat je ermee bedoelt.

3. Je bent bang dat eenvoud je werk tekortdoet
Een simpele omschrijving van je werk kan voelen alsof je alles platslaat. Stel dat je een cultureel centrum in een wijk hebt. Dan kan dit de kern zijn: “Bij ons maken buurtbewoners samen muziek, theater en kunst, ook als ze dat nog nooit hebben gedaan.”

Misschien denk je meteen dat dit de lading niet dekt, omdat je werk ook over sociale samenhang, ontmoeting en cultuurparticipatie gaat. 

Dat kan allemaal kloppen. Alleen hoeft dat niet in je eerste zin. Die andere onderwerpen krijgen wel een plek, verderop in je verhaal. Hoe je dat aanpakt, lees je hieronder bij de drie lagen.

4. Je schrijft vanuit jezelf in plaats van vanuit je lezer
Op je website vertel je misschien eerst hoe je organisatie is ontstaan of waarom je voor een bepaalde methode hebt gekozen. Logisch, want voor jou hoort dat allemaal bij het verhaal. 

Je bezoeker wil vooral eerst weten wat je doet, voor wie je het doet en waarom dat relevant is.

Vanuit jezelf schrijf je bijvoorbeeld: “Wij ontwikkelen kunsteducatieve en participatieve projecten waarin ontmoeting, talentontwikkeling en sociale verbinding centraal staan.” 

Inhoudelijk klopt dat. Je lezer moet alleen hard werken om de zin te begrijpen. Wat zijn participatieve projecten precies, wat bedoel je met sociale verbinding en wat gebeurt er nu eigenlijk?

Schrijf je meer vanuit je lezer, dan wordt het bijvoorbeeld: “Wij maken kunstprojecten waarin jongeren samen creëren en nieuwe mensen ontmoeten. Zo ontdekken ze hun talenten en leren ze anderen beter kennen.” 

De tweede versie laat meteen zien wat er gebeurt. Door de vage, overkoepelende termen weg te halen, komt de betekenis van jouw werk juist beter naar voren.
 

Helder schrijven betekent kiezen

Makkelijker gezegd dan gedaan, denk je nu misschien. Hoe neem je afstand van je eigen verhaal? 

Stel jezelf eerst eens een paar vragen: 

• Wat moet iemand na tien seconden over je werk begrijpen? 
• Voor wie doe je dit, wat doe je concreet en wat verandert er daardoor voor mensen? 
• En welke informatie hoeft je lezer pas later te weten?

Vooral die laatste vraag is belangrijk. Een heldere tekst legt niet alles meteen uit, dus je bepaalt bewust wat nog even mag wachten. 

Dat voelt soms spannend, zeker als je weet hoeveel er achter je werk zit. Met die keuzes help je je lezer wel echt verder.

Vertel je verhaal eens hardop
Leg je website even weg en vertel in één minuut hardop wat je doet. Neem jezelf eventueel op en luister het terug. Met welke woorden begon je, welke voorbeelden gebruikte je en welke details liet je vanzelf weg? Let ook op de woorden die je juist helemaal niet gebruikte.

Grote kans dat je het mondeling veel eenvoudiger vertelt dan op papier. Daar zit precies de toon die je zoekt. Spreektaal ligt vaak dichter bij jezelf dan geschreven tekst. 

Je kunt ook iemand vragen om jouw verhaal van één minuut terug te vertellen. Vraag bijvoorbeeld: “Als jij straks aan iemand anders uitlegt wat ik doe, wat zou je dan zeggen?” Zo hoor je welke boodschap echt is blijven hangen.
 

Maak je verhaal helder met drie lagen

Wat ook helpt, is je verhaal verdelen in drie lagen. 
 

• De eerste laag is wat iemand direct moet begrijpen: wie help je, wat doe je en waarom is dat belangrijk? 
• De tweede laag helpt iemand je beter te begrijpen, met je aanpak, je visie, voorbeelden en je werkwijze. 
• De derde laag is verdieping, zoals je methodes, je geschiedenis en de achtergrond van je organisatie.

Neem het culturele centrum uit de wijk. 

• In laag 1 staat de zin dat buurtbewoners er samen muziek, theater en kunst maken, ook als ze dat nog nooit hebben gedaan. 
• In laag 2 vertel je dat professionele kunstenaars de workshops begeleiden, dat meedoen weinig kost en dat iedereen welkom is zonder ervaring. Daar kun je ook het verhaal delen van de buurvrouw die ooit aarzelend binnenliep en nu in het buurtkoor zingt. 
• In laag 3 neem je de lezer mee in hoe het centrum is ontstaan, met welke partners je samenwerkt en hoe je kijkt naar cultuurparticipatie in de wijk.

Op veel websites zie je dat alle drie de lagen al in de eerste alinea terechtkomen. Dat is simpelweg te veel voor je lezer. Begin daarom alleen met laag 1 en bouw je verhaal van daaruit stap voor stap op. 

Geef de drie lagen op je website elk een eigen plek.

• Laag 1 hoort bovenaan je homepage;
• Laag 2 op je pagina over je aanpak of je aanbod;
• Laag 3 op je Over ons-pagina, projectpagina’s of in blogs. 
   

Eenvoud doet je verhaal geen tekort

Misschien voelt het alsof je iets weglaat als je minder vertelt. Wie minder vertelt, heeft daarmee niet minder te zeggen. Je maakt het je lezer alleen makkelijker om te begrijpen waar je voor staat, en de rest mag later komen. 

En vraagt je tante op de volgende verjaardag wat je eigenlijk doet? Dan heb je je antwoord in één zin klaar en vertel je de rest pas als ze doorvraagt.

Benieuwd of jouw verhaal op je website helder overkomt? Begin dan met je Over mij-pagina. Vraag mijn gratis scan aan en ontvang persoonlijke feedback op wat al goed werkt en waar je nog duidelijker kunt worden.